شنبه 21 اردیبهشت 1398 08:44 ق.ظ نظرات ()
مانور
در قسمت اول این سلسله درسها سازمان رزم دو طرف در ابتدای عملیات رمضان و در قسمت دوم آرایش نیروهای هر دو طرف و مراحل 3 گانه ی طراحی شده توسط ایران برای محاصره ی بصره را توضیح دادیم.
در ادامه ی این دروس به توضیح واضحات می پدازیم. اصولا نبردهای نظامی با دو روش کلی به پیروزی می رسند:1- با انهدام کامل دشمن 2- با مانور
در روش اول هر دو طرف از روبرو با همدیگر درگیر شده و آنقدر از نفرات و تجهیزات همدیگر را از بین می برند تا بالاخره یکی از طرف کاملا از پای درآید(مثلا مثل جنگ بدر). در روش دوم یکی از طرف سعی می کند با مانورهای مناسب طرف دیگر را در وضعیتی قرار بدهد که ادامه ی نبرد در مواضع خود را بی نتیجه بداند و عقب نشینی کند یا کلا دست از جنگ بردارد و تسلیم شود.(مثلا مثل جنگ احد)
در طی 4 عملیات مهم ایران تا قبل از عملیات رمضان (طریق القدس، ثامن الائمه، بیت المقدس،فتح المبین)می توانیم بگوییم که علت اصلی پیروزی ایران استفاده از مانور برای دور زدن مواضع عراق بود. طرف ایرانی با تکیه بر شناسایی نقاط ضعف حریف را شناسایی می کرد و با نفوذ به این نقاط ظعف در جایی سردرمی آورد که عملا ابتکار عمل از مدافعین عراقی گرفته می شد و مجبور به عقب نشینی یا تسلیم می شدند. عملیات رمضان اولین عملیات در ابعاد بزرگ بود که فرماندهان ایرانی تصمیم گرفتند تا با یک حمله از روبرو به مواضع دشمن مدافعین عراقی را وادار به عقب نشینی کنند. همانطور که در نقشه ی زیر می بینید قرار بود تا در مرحله ی اول عملیات ضلع غربی مثلثی ها شکسته بشود، در جبهه ی میانی نیروهای ایرانی به کانال پرورش ماهی برسند و در پشت آن موضع بگیرند. 
http://s8.picofile.com/file/8359871876/%D8%B0_002.jpg

اما آنچه که در عمل اتفاق افتاد این بود که در مرحله ی اول عملیات قدس و فجر در شمال جبهه به خاکریزهای مثلثی عراق برخورد کردند و نتوانستند از آنها عبور کنند. در قسمت میانی جبهه خطوط دفاعی عراقی شکسته شد و ایرانی ها خود را به شمال کانال پرورش ماهی رساندند و در آنجا رو به غرب موضع گرفتند تا برای دفاع در برابر پاتک های عراق آماده شوند. نقشه ای که از مرحله ی اول عملیات منتشر شده است را در زیر می بینید:
http://s8.picofile.com/file/8359871892/%D8%B0_003.jpg

این نقشه یک اشکال اصلی دارد و آن این است که یک فلش کم دارد. در زیر نقشه ی اصلاح شده را که خودم کشیدم می بینید:

http://s8.picofile.com/file/8360279450/04.jpg
حقیقت این است که با به پایان رسیدن شب اول عملیات (23تیر61) و آغاز سپیده دم روز 24ام تیر عراقی ها در صدد پاتک به مواضع ایرانی در آمدند. منتها بر خلاف دفعات قبلی که پاتک عراقی ها از روبرو و برای بازپس گیری خاکریزهایی که در شب از دست داده بودند انجام می شد اینبار نیرویی به استعداد یک لشکر زرهی (2 تیپ زرهی و یک تیپ مکانیزه) عراقی به صورت دشتبان و از سمت شمال به پهلوی نیروهای تک ور ایرانی زدند. از میان فرماندهان ایرانی تنها کسی که در روز 24ام تیر متوجه وخامت اوضاع شده بود و فهمیده بود که با شکست قرارگاه های قدس و فجر در شمال میدان نبرد قرارگاه فتح به عراقی ها پهلو داده است شهید حسن باقری (خداوند رحمت ش کنه) بود. این بزرگوار با بازدید میدانی در صبح روز 24ام متوجه شده بود که قرارگاه فتح آماده ضربه خوردن از عراقی است. در همان زمانی که حسن باقری به دنبال راهکاری می گشت تا قرارگاه فتح از این وضعیت ناهنجار نجات پیدا کند پاتک زرهی عراقی ها به جناح راسته فتح آغاز شد و بسیاری از نیروهای تک ور ایرانی در محاصره قرارگرفتند. بسیاری از نیروهای ایرانی که انتظار چنین ضدحمله ای را نداشتند غافلگیر شدند و در نهایت با زد و خورد عقب نشینی کردند اما قسمت عمده ای از نیروی تک ور قرارگاه فتح متاسفانه اسیر شدند. 
ضدحمله ی موفق عراق و انفعال ایران در پاسخ به آن نشان می داد که فرماندهان میدان (چه از سپاه و چه از ارتش) برای چنین موردی هیچ برنامه ریزی قبلی نداشتند. 
از طرف دیگر این عقب نشینی تاثیر منفی عمیقی بر روحیه ی نیروهای داوطلب بسیجی ، که بنابر عادت گمان می کردند که در هر عملیاتی فقط باید به سمت جلو بروند، داشت و در مراحل بعدی عملیات این اثر منفی خود را نشان داد.

شرح کامل قیچی شدن نیروی تک ور ایرانی در طی مرحله ی اول عملیات رمضان که منجر به شکست تلاشهای موفق قرارگاه فتح شد را می توانید به روایت حاج سعید قاسمی در اینجا بخوانید. (حاج سعید قاسمی بزرگوار هم که معرف خدمت دوستان هست؟ ایشان همان عزیزی هستند که درباره ی بوسنی و سپاه و هلال احمر و القاعده یک رباعی سرود و کلی سر و صدا به پا کرد)