سه شنبه 17 اسفند 1389 11:17 ب.ظ نظرات ()

ناصرالدین شاه در سال 1878 از طریق روسیه به اروپا سفرکرد. او در بازگشت از امپراطور روسیه درخواست کرد تا یک نیروی نظامی مانند قزاقهای روسی برایش تهیه ببیند چرا که از انضباط و همچنین لباسهای قزاقهای روسی بسیار خوشش آمده بود. الکساندر دوم  این درخواست را گام مناسبی در جهت گسترش نفوذ روسیه در ایران دید و در پاسخ شاه ایران سرهنگ دوم دومانتویچ را برای ایجاد و سازماندهی نیروی نظامی قزاق به ایران فرستاد. این نیرو تا زمانی که سوئدی ها ژاندارمری را در ایران تاسیس کردند تنها نیروی نظامی منظم ایران بود.

بریگاد قزاق در ساوجبلاغ، ۲۴ فروردین ۱۲۹۲

تیپ قزاق بر خلاف نامش از قزاقهای روسی تشکیل نشده بود. بیشتر افسران و سربازان این نیرو ایرانی های مهاجری بودند که پس از اشغال منطقه قفقاز توسط روسیه به ایران مهاجرت کرده بودند. فرمانده های این نیرو تا اکتبر 1920 همگی روس بودند و توسط امپراطور روسیه تعیین می شدند و نیروی قزاق با وجود اینکه شاه ایران را فرمانده خود می دانست از پرچم روسیه استفاده می کرد. در این سال، سرتیپ (میرپنج) رضاخان فرماندهی این نیرو را برعهده گرفت و تمامی افسران روس را از نیروی قزاق اخراج کرد. تا این سال استعداد این نیرو تا حد یک لشکر گسترش یافته بود. یکسال بعد رضاخان با کمک همین نیرو و تنی چند از افسران ارشد ژاندارمری دست به کودتای نظامی زد و سیدضیاءالدین طباطبایی را به مقام نخست وزیری رساند و خود وزیرجنگ شد. این کودتا در تاریخ ایران به کودتای سیاه معروف شده است. اندکی بعد رضاخان تمامی نیروهای نظامی ایران را در هم ادغام کرد و با ایجاد قشون متحدالشکل به فعالیت قزاق در ایران خاتمه داده شد.

اسامی فرماندهان قزاق از ابتدای تاسیس:

سرهنگ دوم دومانتوچ

سرهنگ کوسوگووسکی

سرهنگ چرنوزوبوف

سرهنگ لیاخوف

سرهنگ وادبولسکی

سرهنگ پروزورکیوتچ

ژنرال بارون فون مایدل

سرهنگ کلرجی

سرهنگ استارسلسکی

سرتیپ رضاخان

تحقیق:رضاکیانی موحد

منبع:ماهنامه جنگ افزار