یکشنبه 27 اردیبهشت 1394 05:17 ب.ظ نظرات ()


بخشی از جنگ جهانی اول و جنگ داخلی روسیه

زمان :  1934 - 1916

مکان : ترکستان روسیه

نتیجه : پیروزی شوروی

متخاصمین

جنبش باسمه چی (شامل  : خان نشین خیوه (1920 - 1918 ) ، امارت بخارا ( 1920 ) )

ارتش سفید  (1920 - 1919 )

افغانستان (1929)

 

حکومت های مسلط بر روسیه و متحدان :

امپراتوری روسیه  ( 1917 - 1916 )

جمهوری روسیه (1917 )

جمهوری شوروی سوسیالیستی روسیه فدراتیو  ( شامل : جمهوری شوروی سوسیالیستی خودمختار ترکستان ، جمهوری خلق شوروی خوارزم ، جمهوری خلق شوروی بخارا )

اتحاد شوروی  ( از 30 دسامبر 1922 )

 حمایت شده از طرف : ارتش سفید  ( 1920 ) ، چین  ( نامشخص و غیرقطعی ) ،                                                                  

ایران ( 1929 -1928 ، نامشخص و غیرقطعی ) ، افغانستان  ( 1930 - 1929 ، نامشخص و غیرقطعی )

فرماندهان

انور پاشا

ابراهیم بیک

ایرگاش بی

مضامین بی

جنید خان

محمد عالم خان

حبیب الله کلکانی ( افغانستان )

 

میخاییل فرونزه

گریگوری سوکولنیکوف

فیض الله خودژایف ( جمهوری خلق شوروی خوارزم )

الکساندر ایوانوویچ چرپانوف

ویتالی مارکوویچ پریماکوف

ماگازا ماسانچی

محمد نادرشاه ( افغانستان )

 

استعداد

در اوج قدرت شاید 30 هزار نفر ، در اواخر 1919 بیش از 20 هزار نفر

120 تا 160 هزار نفر

تلفات

نامشخص

ده ها هزار غیرنظامی کشته شدند ، تعداد نامشخصی نیز به دلیل گرسنگی جان باختند

 

در مدارک رسمی 516 کشته و 925 زخمی

جنبش باسمه چی یا شورش باسمه چی خیزشی بود که مردم مسلمان آسیای میانه برای رهایی از سلطه حکومت های امپراتوری و بعدا شوروی روسیه  آن را به پا داشتند .

جنبش باسمه چی ریشه در خشونت هایی داشت که مردم محلی در اعتراض به سربازگیری اجباری امپراتوری روسیه جهت جمع آوری نیروی لازم برای اعزام به جبهه های جنگ جهانی اول  ( سال 1916 ) به راه انداخته بودند . در ماه های پس انقلاب اکتبر 1917 بلشویک ها قدرت را در بسیاری از بخش های قلمرو امپراتوری روسیه به دست گرفتند و جنگ داخلی روسیه آغاز شد .

جنبش های سیاسی مسلمان ترکستان سعی کردند در شهر خوقند ، واقع در دره فرغانه ، یک دولت خودمختار تشکیل دهند . بلشویک ها در فوریه 1918 به خوقند حمله کردند . بیش از 25 هزار نفر از مردم محلی در قتل عام همگانی بلشویک ها کشتار شدند . این قتل عام سبب شد جنبش باسمه چی حمایت مردمی بالایی کسب کند و با انجام جنگ های چریکی و متعارف  کنترل بخش های وسیعی از دره فرغانه  و بخش اعظم ترکستان را به دست بگیرد .

جنبش غیرمتمرکز باسمه چی  در اوایل دهه 1920 فراز و نشیب های فراوانی داشت اما با فرارسیدن سال 1923 عملیات های گسترده ارتش سرخ  سبب شکست های بسیاری برای باسمه چی ها شد . پس از عملیات های عمده ارتش سرخ  و  به وجود آمدن بحران های هایی مانند بحران اقتصادی و نارضایتی عمومی ناشی از اقدامات اجتماعی اسلامگرایانه جنبش باسمه چی ، توان نظامی و حمایت مردمی جنبش کاهش یافت . مقاومت در برابر تسلط روسی / شوروی  طی دوره پیش از آغاز جنگ جهانی دوم نیز به سبب اعمال سیاست های اشتراکی سازی اجباری بار دیگر  و در مقیاسی کوچک تر شدت گرفت .