منوی اصلی
جنگها و تاریخ
  • جمعه 4 مرداد 1398 04:44 ب.ظ نظرات ()

    ضعف نیروی انسانی؛ قسمت اول مشکلات کمّی

    گذشته از دلایلی که ذکر شد، عملیات رمضان حتی قبل از آغاز محکوم به شکست بود به این دلیل ساده که تعداد نیروهای تک وری ایرانی خیلی کمتر از میزان لازم بودند. منطق نظامی گری می گوید که طرفی که حمله می کند باید دست کم 3 برابر نیروهای مدافع نیرو وارد میدان کند. تنها در زمانی یک ارتش کوچکتر به یک ارتش بزرگتر حمله می کند که یا از یک سلاح جدید بخواهد استفاده بکند و مطمئن باشد که این سلاح می تواند دشمن را زمینگیر بکند یا از یک تاکتیک جدید بخواهد استفاده بکند که با آن تاکتیک بتواند تعادل دشمن را کاملا به هم بریزد. اشکار است که در عملیات رمضان ما نه سلاح جدیدی را به کار گرفتیم و نه تاکتیک جدیدی را به خدمت گرفتیم. پس با توجه به اینکه در برابر ما یک سپاه کامل عراقی قرار داشت ما باید دست کم نیرویی به استعداد 3 سپاه یا یک ارتش را پای کار می آوردیم. خوب در قسمتهای ابتدایی این سری درسها که سازمان رزم دو طرف را بررسی کردیم دیدیم که سپاه سوم عراق در حدود 150 هزار نفر و نیروی تک ور ایرانی در حدود 120 هزار نفر پای کار آورده اند. یعنی ایران باید در حدود 330 هزار نفر دیگر وارد کارزار می کرد تا بتواند یک تک موفق داشته باشد. مشکل طرف ایرانی وقتی حادتر شد که پس از پایان مرحله ی دوم عملیات عملا نیروهای ارتش کنار کشیدند و تقریبا هیچگاه در مراحل بعدی در شب عملیات وارد عمل نشدند و عملا به صورت نیروی پشتیبانی یا نیرویی که پس از سقوط خطوط دفاعی دشمن باید از آن پدافند می کرد به کار گرفته می شدند. پس در نتیجه همان 120 هزار نفر هم تقریبا نصف شدند و با وارد شدن تلفات در هر مرحله به نیروهای تک ور بازهم وضعیت کمیت نیروی انسانی ایران وخیم تر و وخیم تر شد.

    اما سؤال این است که با وجود اینکه ایران تقریبا دو برابر عراق جمعیت داشت چرا هیچ گاه نتوانست نه در طی این عملیات و نه در طی عملیاتهای بزرگ سالیانه ی خوب تعداد بیشتری رزمنده به کار بگیرد. علت این امر را می توان در نگاه متفاوت سیاستگذاران و برنامه ریزان عالی کشور دانست. همان طور که بسیاری از سازمانها و نهادهای متعلق به رژیم گذشته پس از انقلاب کنار گذاشته شدند بسیاری از قوانین و مقررات هم به کناری نهاده شدند. رژیم انقلابی ایران در صدد بود تا با ایجاد یک ارتش مکتبی سازمانی را برپا کند که مردم در هنگام نیاز از روی عقیده و مرام مذهبی خود به آن بپیوندند. به همین دلیل قانون سربازگیری که در زمان رضا شاه تصویب شده بود عملا کنار گذاشته شد چرا که فکر می کردند با فراخوان مقامات مذهبی و سیاسی مردم ایران فوج فوج به جبهه ها سرازیر خواهند شد. اما در عمل چنین نشد و تنها قسمت معدودی از جامعه در زمان جنگ به صورت داوطلبانه به جبهه های جنگ پیوستند. ما در تمام طول جنگ هیچگاه نتوانستیم به صورت همزمان بیش از 700 هزار نفر را در جبهه ها داشته باشیم در حالیکه یک کشور تقریبا 36 میلیون نفری می تواند ارتشی تا 4-5 میلیون نفر را هم تجهیز کند.

    قبل از اینکه به بقیه ی بحث بپردازیم بد نیست به سؤال زیر پاسخ دهید؛ طول مدت خدمت نظامی در ایران برای پسران چقدر است؟

    1.      2 سال

    2.      4 سال

    3.      8 سال

    4.      هیچ کدام

    سؤال بالا را با دقت بخوانید و بدون رجوع کردن به اینترنت جواب بدهید. 

    آخرین ویرایش: شنبه 19 مرداد 1398 08:02 ق.ظ
    ارسال دیدگاه
  • جمعه 27 اردیبهشت 1398 10:14 ق.ظ نظرات ()
    سازمان رزم ایران در آغاز مرحله ی دوم عملیات رمضان
    Image result for ‫حسن باقری عملیات رمضان‬‎
    مرحله ی دوم عملیات رمضان در ساعات پایانی شب 25ام تیر 61 آغاز شد. قبل از اینکه به تحلیل این مرحله بنشینیم ابتدا نگاهی می اندازیم به سازمان رزم نیروی تک ور ایرانی در ابتدای مرحله ی دوم. همانطور که در فایل پی دی اف ملاحظه کردید در قسمت دوم عملیات نیروهای به نسبت کمتری مورد استفاده قرار گرفتند. نظر به اینکه نیروهای قرارگاه نصر در فاز اول عملیات به دلیل آبگرفتگی که عراق در برابر نیروهای آنها ایجاد کرد مورد استفاده قرار نگرفتند، این واحد کمترین آسیب را در مرحله ی اول عملیات دیده بود. به همین دلیل، و به دلیل اینکه فرماندهان عالی جنگ فکر می کردند که حسن باقری (خدا رحمتش کنه) توانایی فرماندهی بهتری دارد تعدادی از واحدهای قرارگاه فتح را تحت فرمان قرارگاه نصر قرار دادند و قرار شد که در مرحله ی دوم عملیات تنها قرارگاه نصر وارد عمل شده و بقیه ی قرارگاه ها در وضعیت پدافندی قرار بگیرند.
    نکته ی مهم آرایش جدید این بود که نسبت به مرحله ی اول تعداد کمتری از واحدهای نیروی زمینی ارتش در عملیات شرکت کردند که بعدتر درباره ی این موضوع به تفصیل صحبت خواهیم کرد.
    آخرین ویرایش: جمعه 27 اردیبهشت 1398 10:54 ق.ظ
    ارسال دیدگاه
  • دوشنبه 23 اردیبهشت 1398 09:12 ق.ظ نظرات ()
    ضد پاتک
    در قسمت سوم این سلسله درسها دیدیم که عملیاتی که در شب 23 ام تیر 61 آغاز شد تنها در یک محور به موفقیت رسید. ظهر24ام مدافعین عراقی با جمع کردن قوای زرهی خود در شمال نیروهای تک ور ایرانی (که به عراقی ها پهلو داده بودند و جناح راستشان کاملا بی دفاع بود) و اجرای یک ضدحمله ی متمرکز سبب شدند که ایران با دادن تلفاتی عقب نشینی کند. نقشه ی پاتک عراق را مجددا ببینید:

    http://s8.picofile.com/file/8360279450/04.jpg

    سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که آیا امکان داشت که به گونه ای از این پاتک جلوگیری کرد؟ پاسخ به این سوال شاید چندان ساده نباشد اما می توان راهکارهایی را در نظر گرفت. اینکه این راهکارها چقدر می توانستند در عمل موفق باشند خود سوال دیگری است که در حال حاضر پاسخی برای آنها وجود ندارد چون دیگر نمی توانیم شرایط آن دوران را بازسازی کنیم مگر با داشتن شبیه سازهای قدرتمند که من دسترسی به آنها ندارم.
    همانطور که در نقشه ی بالا دیده می شود جناح قرارگاه فتح (فتح2یعنی تیپ17 علی بن ابی طالب + تیپ2 لشکر92 زرهی) توانست خود را به شمال کانال پرورش ماهی برساند. در این زمان اگر 2 لشکر زرهی احتیاط در اختیار فرماندهان فتح بود می توانستند با عبور آنها از معبر ایجاد شده در خطوط عراق و چرخش مجدد به سمت شرق و شمال ضربه ای کاری به مدافعین عراقی وارد کنند. نقشه ی ضدحمله ی پیشنهادی من را می توانید در پایین ببینید:
    http://s9.picofile.com/file/8360279484/05.jpg
    یک حرکت زرهی به صورتی که در فلش نشان داده شده بود می توانست مدافعین عراقی را بین چکش تک زرهی فتح و سندان قرارگاه های قدس و فجر در شمال منطقه ی عملیات در هم بکوبد. متاسفانه در این عملیات هیچ ذخیره ی استراتژیکی تعریف نشده بود و لشکر 30 زرهی سپاه که بر روی کاغذ قرار بود به عنوان احتیاط در نظر گرفته شود عملا به صورت دسته های تانک در بین نیروهای پیاده پخش شده بود. به همین دلیل در لحظه ی حساسی که نیاز به یک نیروی احتیاط کارا بود چنین نیرویی در اختیار فرماندهان نبود تا از آن بهره بگیرند.
    در عوض فرماندهان صحنه سعی کردند تا جناح راست فتح را با ایجاد یک خاکریز شرقی-غربی تأمین کنند که در عمل به دلیل فشار زرهی عراق و آتش مستقیم تانکهای عراقی بر روی ماشین آلات راه سازی ایران نتوانستند چنین خاکریزی را در روز روشن و زیر چشم عراقی ها بسازند.
    همزمان با پاتک موفق زرهی عراق در شمال فتح در قسمت جنوبی فتح (فتح4 یعنی تیپ25کربلا+گردان 283 سوارزرهی) که توانسته بودند خود را به یکی از پلهای نصب شده بر روی کانال پرورش ماهی برسانند و با عبور از پل در آن سوی پل سرپلی به دست آوردند نیز با پاتک عراقی ها مواجه شدند. مقاومت فتح4 در اثر پاتک عراق شکسته شد و با نفوذ زرهی عراق در جنوب منطقه ی تحت کنترل قرارگاه فتح امکان داشت که کل نیروهای تک ور فتح محاصره شوند. در نهایت با عقب نشینی تمام واحدهای تحت فرمان فتح به سمت خطوط دفاعی خود (نیم دایره های سیاه رنگ) در کنار جاده ی زید-بوبیان مرحله ی اول عملیات رمضان پایان یافت.
    http://s9.picofile.com/file/8360282650/06.jpg

    به دلیل اینکه قرارگاه ها قدس و فجر در طی مرحله ی اول عملیات موفقیت چندانی کسب نکردند و نتوانستند به اهداف خود برسند از بررسی عملکرد آنها در اینجا خودداری کردیم ولی این توضیح کوتاه لازم است که بدانیم هر دو قرارگاه در مواجه با خاکریزهای مثلثی عراق تلفات نسبتا سنگینی را متحمل شدند تا جائیکه قاسم سلیمانی (سردار سلیمانی در آن زمان فرمانده تیپ41ثارالله بودند) در بیسیم خواستار نیروی کمکی می شود:
    قاسم سلیمانی: فشار دشمن شدید شده.. خسارت سنگینی به تیپ وارد شده است.
    احمد غلامپور(فرمانده لشکرقدس): تیپ شما به هر نحو ممکن باید از مواضع موجود دفاع کند. با احداث خاکریز های بیشتر منطقه پدافندی خود را تقویت کنید.
    قاسم سلیمانی: خاکریز به مقدار کافی هست، ولی نیرویی برای اشغال آن در دستر ما نیست.
    همانطور که دیدید فشار بی امان مدافعان عراقی تلفات زیادی را به نیروی تک ور ایرانی وارد کرد. درباره حجم تلفات وارد شده بر دو طرف بعدتر صحبت خواهیم کرد.


    آخرین ویرایش: چهارشنبه 30 مرداد 1398 07:06 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • چهارشنبه 18 اردیبهشت 1398 08:16 ق.ظ نظرات ()

    سازمان رزم ایران و عراق در ابتدای عملیات رمضان

    ماه مبارک رمضان آغاز شده و برای چون منی این ماه تداعی کننده عملیات رمضان است. در ماه رمضان سال 1361 خورشیدی سیاستمداران و نظامیان ایران تصمیمی گرفتند که جنگ را در خاک عراق دنبال کنند. به همین منظور بزرگترین تمرکز نیرو در منتها الیه جنوب غربی کشور انجام شد تا با تصرف بصره ماشین جنگی صدام به زانو درآید.... اما روند حملات ایران آن طور که انتظار می رفت به پیش نرفت و در نتیجه اولین شکست نظامی ایران پس از فتح خرمشهر رقم خورد. شکستی که بعدها نشان داد عطش ایران برای رسیدن به بصره حاصلی جز کوبیدن بر در بسته ندارد. شکست عملیات رمضان درسهای زیادی را در بر دارد که در چند پست سعی می کنیم به آنها بپردازیم. اما قبل از آغاز بحث لازم است موارد زیر را بدانید.

    1- تحلیل عملیات رمضان بی طرفانه نخواهد بود چرا که به اسناد طرف عراقی دسترسی نداریم. زمانی می توانیم تحلیل درستی از اوضاع ارائه کنیم که بتوانیم اسناد و مدارک نظامی عراقی را نیز بخوانیم و تحلیل کنیم.
    2- تحلیل عملیات رمضان بی طرفانه نخواهد بود چرا که به اسناد نیروی زمینی ارتش خودمان هم دسترسی نداریم.
    3- تحلیل عملیات رمضان بی طرفانه نخواهد بود چرا که از میان صدها سند نیروی زمینی سپاه تنها به معدودی از آنها دسترسی داریم.
    برای اینکه دست خالی از اینجا نروید قبل از هر چیز بد نیست نگاهی بیندازید به سازمان رزم ایران و عراق در طی این عملیات.... در آینده ای نزدیک سیر وقایع و درسهای گرفته شده از این عملیات را مرور خواهیم کرد با این توضیح که این سیر دارای زمان بندی منطقی نخواهد بود.
    آخرین ویرایش: پنجشنبه 19 اردیبهشت 1398 09:47 ق.ظ
    ارسال دیدگاه
  • سه شنبه 2 مرداد 1397 06:37 ق.ظ نظرات ()
    آخرین ویرایش: شنبه 30 تیر 1397 06:37 ق.ظ
    ارسال دیدگاه
  • شنبه 5 مهر 1393 01:02 ق.ظ نظرات ()
    دوستان بد نیست که به خاطر آغاز هفته دفاع مقدس مروری هم بر پستهای قدیمی تر داشته باشند.
    فاعتبروا یا اولی الابصار
    آخرین ویرایش: جمعه 4 مهر 1393 08:13 ق.ظ
    ارسال دیدگاه