پنجشنبه 28 دی 1391 04:52 ق.ظ نظرات ()


زمانی که صدام حسین ناچار شد تا قرارداد 1975 الجزایر را با محمدرضا پهلوی امضا کند عراق در بحران دست و پا می زد. از طرفی کردهای مخالف دولت بعثی ،به یاری ایران، کنترل دولت مرکزی را بر بیشتر مناطق کردستان سست کرده بودند از طرف دیگر قطع تسلیحات نظامی از طرف شوروی [سابق] دولت مرکزی را در یک بن بست نظامی قرار داده بود.

در نهایت، صدام دریافت  که رفع اختلافات سیاسی با همسایه شرقیش تنها راه برون رفت از این بن بست نظامی می باشد. اما این وقایع  دارای چند درس استراتژیک برای صدام بودند که وی آنها را هیچ گاه فراموش نکرد.

اولین درسی که صدام از شورش کردها دریافت کرد این بود که دشمن اصلی عراق ایران است و تا وی نتواند ایران را مهار کند هیچ گاه به یک امنیت واقعی در کشور خود دست نخواهد یافت. ولیکن با توجه به ظرفیت متفاوت دو کشور ،به ویژه اختلاف آن دو در نیروی انسانی، عراق برای یک اقدام قاطع نظامی علیه ایران به چیزی فراتر از سلاح های متعارف نیاز داشت: تسلیحات کشتار جمعی. انگیزه اصلی صدام برای دستیابی به سلاح های کشتار جمعی این بود که بتواند با جمعیت محدود عراق از پس ایران ،و بعدتر اسرائیل، بر بیاید و قدرت نظامی این دو کشور را به چالش بکشاند.

درس دوم این بود که برای اینکه عراق بتواند از نظر نظامی تحت فشار هیچ قدرتی قرار نگیرد باید در گام اول به یک کشور وابسته نباشد و خریدهای تسلیحاتی خود را از منابع گوناگون انجام دهد و در گام دوم به خودکفایی داخلی در تولید سلاح های مورد نیازش دست پیدا کند.

ترکیب این دو درس استراتژیک سبب شد که عراق ،هم به منظور دستیابی به خودکفایی در تولید تسلیحات و هم به منظور دستیابی به سلاح های کشتار جمعی، یک برنامه بزرگ تسلیحاتی را آغاز کند. پس از پایان درگیریهای داخلی با کردهای شورشی، عراق برای خرید سلاح به کشورهایی مانند فرانسه، ایتالیا، برزیل،چین و غیره روی آورد تا اگر دوباره مورد تحریم تسلیحاتی روسها قرار گرفت ماشین نظامی عراق دچار وقفه نشود. از طرف دیگر، عراق با تشکیل شبکه های پنهانی سعی می کرد تا تکنولوژی های مورد نیازش را ،در صورت امکان به صورت قانونی و اگر نشد به صورت قاچاقی، وارد کشور کند تا برنامه های تسلیحاتی داخلی اش را پیش ببرد. دستیابی به تکنولوژی ساخت سلاح های شیمیایی و هسته ای و تجهیزات الکترونیک در صدر نیازهای دولت عراق قرار داشت.

این شبکه های مخفی در پوشش شرکتهای تجاری اقدام به خرید تجهیزات و حتی خود شرکتهایی می کردند که می توانستند در خودکفایی ماشین نظامی صدام موثر باشند. در زیر به شکل گیری یکی از این شرکتها با نام ماتریکس چرچیل می پردازیم که نقش مهمی در دسترسی عراق به تکنولوژی های پیشرفته غربی بازی کرد. توجه کنید که تمامی این مطلب از بخشهای مختلف کتاب سوداگران مرگ نوشته کنت تیرمن برگرفته شده است.