منوی اصلی
جنگها و تاریخ
  • دوشنبه 23 اردیبهشت 1398 09:12 ق.ظ نظرات ()
    ضد پاتک
    در قسمت سوم این سلسله درسها دیدیم که عملیاتی که در شب 23 ام تیر 61 آغاز شد تنها در یک محور به موفقیت رسید. ظهر24ام مدافعین عراقی با جمع کردن قوای زرهی خود در شمال نیروهای تک ور ایرانی (که به عراقی ها پهلو داده بودند و جناح راستشان کاملا بی دفاع بود) و اجرای یک ضدحمله ی متمرکز سبب شدند که ایران با دادن تلفاتی عقب نشینی کند. نقشه ی پاتک عراق را مجددا ببینید:

    http://s8.picofile.com/file/8360279450/04.jpg

    سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که آیا امکان داشت که به گونه ای از این پاتک جلوگیری کرد؟ پاسخ به این سوال شاید چندان ساده نباشد اما می توان راهکارهایی را در نظر گرفت. اینکه این راهکارها چقدر می توانستند در عمل موفق باشند خود سوال دیگری است که در حال حاضر پاسخی برای آنها وجود ندارد چون دیگر نمی توانیم شرایط آن دوران را بازسازی کنیم مگر با داشتن شبیه سازهای قدرتمند که من دسترسی به آنها ندارم.
    همانطور که در نقشه ی بالا دیده می شود جناح قرارگاه فتح (فتح2یعنی تیپ17 علی بن ابی طالب + تیپ2 لشکر92 زرهی) توانست خود را به شمال کانال پرورش ماهی برساند. در این زمان اگر 2 لشکر زرهی احتیاط در اختیار فرماندهان فتح بود می توانستند با عبور آنها از معبر ایجاد شده در خطوط عراق و چرخش مجدد به سمت شرق و شمال ضربه ای کاری به مدافعین عراقی وارد کنند. نقشه ی ضدحمله ی پیشنهادی من را می توانید در پایین ببینید:
    http://s9.picofile.com/file/8360279484/05.jpg
    یک حرکت زرهی به صورتی که در فلش نشان داده شده بود می توانست مدافعین عراقی را بین چکش تک زرهی فتح و سندان قرارگاه های قدس و فجر در شمال منطقه ی عملیات در هم بکوبد. متاسفانه در این عملیات هیچ ذخیره ی استراتژیکی تعریف نشده بود و لشکر 30 زرهی سپاه که بر روی کاغذ قرار بود به عنوان احتیاط در نظر گرفته شود عملا به صورت دسته های تانک در بین نیروهای پیاده پخش شده بود. به همین دلیل در لحظه ی حساسی که نیاز به یک نیروی احتیاط کارا بود چنین نیرویی در اختیار فرماندهان نبود تا از آن بهره بگیرند.
    در عوض فرماندهان صحنه سعی کردند تا جناح راست فتح را با ایجاد یک خاکریز شرقی-غربی تأمین کنند که در عمل به دلیل فشار زرهی عراق و آتش مستقیم تانکهای عراقی بر روی ماشین آلات راه سازی ایران نتوانستند چنین خاکریزی را در روز روشن و زیر چشم عراقی ها بسازند.
    همزمان با پاتک موفق زرهی عراق در شمال فتح در قسمت جنوبی فتح (فتح4 یعنی تیپ25کربلا+گردان 283 سوارزرهی) که توانسته بودند خود را به یکی از پلهای نصب شده بر روی کانال پرورش ماهی برسانند و با عبور از پل در آن سوی پل سرپلی به دست آوردند نیز با پاتک عراقی ها مواجه شدند. مقاومت فتح4 در اثر پاتک عراق شکسته شد و با نفوذ زرهی عراق در جنوب منطقه ی تحت کنترل قرارگاه فتح امکان داشت که کل نیروهای تک ور فتح محاصره شوند. در نهایت با عقب نشینی تمام واحدهای تحت فرمان فتح به سمت خطوط دفاعی خود (نیم دایره های سیاه رنگ) در کنار جاده ی زید-بوبیان مرحله ی اول عملیات رمضان پایان یافت.
    http://s9.picofile.com/file/8360282650/06.jpg

    به دلیل اینکه قرارگاه ها قدس و فجر در طی مرحله ی اول عملیات موفقیت چندانی کسب نکردند و نتوانستند به اهداف خود برسند از بررسی عملکرد آنها در اینجا خودداری کردیم ولی این توضیح کوتاه لازم است که بدانیم هر دو قرارگاه در مواجه با خاکریزهای مثلثی عراق تلفات نسبتا سنگینی را متحمل شدند تا جائیکه قاسم سلیمانی (سردار سلیمانی در آن زمان فرمانده تیپ41ثارالله بودند) در بیسیم خواستار نیروی کمکی می شود:
    قاسم سلیمانی: فشار دشمن شدید شده.. خسارت سنگینی به تیپ وارد شده است.
    احمد غلامپور(فرمانده لشکرقدس): تیپ شما به هر نحو ممکن باید از مواضع موجود دفاع کند. با احداث خاکریز های بیشتر منطقه پدافندی خود را تقویت کنید.
    قاسم سلیمانی: خاکریز به مقدار کافی هست، ولی نیرویی برای اشغال آن در دستر ما نیست.
    همانطور که دیدید فشار بی امان مدافعان عراقی تلفات زیادی را به نیروی تک ور ایرانی وارد کرد. درباره حجم تلفات وارد شده بر دو طرف بعدتر صحبت خواهیم کرد.


    آخرین ویرایش: چهارشنبه 30 مرداد 1398 07:06 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • شنبه 21 اردیبهشت 1398 09:44 ق.ظ نظرات ()
    مانور
    در قسمت اول این سلسله درسها سازمان رزم دو طرف در ابتدای عملیات رمضان و در قسمت دوم آرایش نیروهای هر دو طرف و مراحل 3 گانه ی طراحی شده توسط ایران برای محاصره ی بصره را توضیح دادیم.
    در ادامه ی این دروس به توضیح واضحات می پدازیم. اصولا نبردهای نظامی با دو روش کلی به پیروزی می رسند:1- با انهدام کامل دشمن 2- با مانور
    در روش اول هر دو طرف از روبرو با همدیگر درگیر شده و آنقدر از نفرات و تجهیزات همدیگر را از بین می برند تا بالاخره یکی از طرف کاملا از پای درآید(مثلا مثل جنگ بدر). در روش دوم یکی از طرف سعی می کند با مانورهای مناسب طرف دیگر را در وضعیتی قرار بدهد که ادامه ی نبرد در مواضع خود را بی نتیجه بداند و عقب نشینی کند یا کلا دست از جنگ بردارد و تسلیم شود.(مثلا مثل جنگ احد)
    در طی 4 عملیات مهم ایران تا قبل از عملیات رمضان (طریق القدس، ثامن الائمه، بیت المقدس،فتح المبین)می توانیم بگوییم که علت اصلی پیروزی ایران استفاده از مانور برای دور زدن مواضع عراق بود. طرف ایرانی با تکیه بر شناسایی نقاط ضعف حریف را شناسایی می کرد و با نفوذ به این نقاط ظعف در جایی سردرمی آورد که عملا ابتکار عمل از مدافعین عراقی گرفته می شد و مجبور به عقب نشینی یا تسلیم می شدند. عملیات رمضان اولین عملیات در ابعاد بزرگ بود که فرماندهان ایرانی تصمیم گرفتند تا با یک حمله از روبرو به مواضع دشمن مدافعین عراقی را وادار به عقب نشینی کنند. همانطور که در نقشه ی زیر می بینید قرار بود تا در مرحله ی اول عملیات ضلع غربی مثلثی ها شکسته بشود، در جبهه ی میانی نیروهای ایرانی به کانال پرورش ماهی برسند و در پشت آن موضع بگیرند. 
    http://s8.picofile.com/file/8359871876/%D8%B0_002.jpg

    اما آنچه که در عمل اتفاق افتاد این بود که در مرحله ی اول عملیات قدس و فجر در شمال جبهه به خاکریزهای مثلثی عراق برخورد کردند و نتوانستند از آنها عبور کنند. در قسمت میانی جبهه خطوط دفاعی عراقی شکسته شد و ایرانی ها خود را به شمال کانال پرورش ماهی رساندند و در آنجا رو به غرب موضع گرفتند تا برای دفاع در برابر پاتک های عراق آماده شوند. نقشه ای که از مرحله ی اول عملیات منتشر شده است را در زیر می بینید:
    http://s8.picofile.com/file/8359871892/%D8%B0_003.jpg

    این نقشه یک اشکال اصلی دارد و آن این است که یک فلش کم دارد. در زیر نقشه ی اصلاح شده را که خودم کشیدم می بینید:

    http://s8.picofile.com/file/8360279450/04.jpg
    حقیقت این است که با به پایان رسیدن شب اول عملیات (23تیر61) و آغاز سپیده دم روز 24ام تیر عراقی ها در صدد پاتک به مواضع ایرانی در آمدند. منتها بر خلاف دفعات قبلی که پاتک عراقی ها از روبرو و برای بازپس گیری خاکریزهایی که در شب از دست داده بودند انجام می شد اینبار نیرویی به استعداد یک لشکر زرهی (2 تیپ زرهی و یک تیپ مکانیزه) عراقی به صورت دشتبان و از سمت شمال به پهلوی نیروهای تک ور ایرانی زدند. از میان فرماندهان ایرانی تنها کسی که در روز 24ام تیر متوجه وخامت اوضاع شده بود و فهمیده بود که با شکست قرارگاه های قدس و فجر در شمال میدان نبرد قرارگاه فتح به عراقی ها پهلو داده است شهید حسن باقری (خداوند رحمت ش کنه) بود. این بزرگوار با بازدید میدانی در صبح روز 24ام متوجه شده بود که قرارگاه فتح آماده ضربه خوردن از عراقی است. در همان زمانی که حسن باقری به دنبال راهکاری می گشت تا قرارگاه فتح از این وضعیت ناهنجار نجات پیدا کند پاتک زرهی عراقی ها به جناح راسته فتح آغاز شد و بسیاری از نیروهای تک ور ایرانی در محاصره قرارگرفتند. بسیاری از نیروهای ایرانی که انتظار چنین ضدحمله ای را نداشتند غافلگیر شدند و در نهایت با زد و خورد عقب نشینی کردند اما قسمت عمده ای از نیروی تک ور قرارگاه فتح متاسفانه اسیر شدند. 
    ضدحمله ی موفق عراق و انفعال ایران در پاسخ به آن نشان می داد که فرماندهان میدان (چه از سپاه و چه از ارتش) برای چنین موردی هیچ برنامه ریزی قبلی نداشتند. 
    از طرف دیگر این عقب نشینی تاثیر منفی عمیقی بر روحیه ی نیروهای داوطلب بسیجی ، که بنابر عادت گمان می کردند که در هر عملیاتی فقط باید به سمت جلو بروند، داشت و در مراحل بعدی عملیات این اثر منفی خود را نشان داد.

    شرح کامل قیچی شدن نیروی تک ور ایرانی در طی مرحله ی اول عملیات رمضان که منجر به شکست تلاشهای موفق قرارگاه فتح شد را می توانید به روایت حاج سعید قاسمی در اینجا بخوانید. (حاج سعید قاسمی بزرگوار هم که معرف خدمت دوستان هست؟ ایشان همان عزیزی هستند که درباره ی بوسنی و سپاه و هلال احمر و القاعده یک رباعی سرود و کلی سر و صدا به پا کرد)

    آخرین ویرایش: چهارشنبه 30 مرداد 1398 07:08 ب.ظ
    ارسال دیدگاه