یکشنبه 19 مهر 1394 06:04 ق.ظ نظرات ()

قسمت اول

قسمت دوم

قسمت سوم

قسمت چهارم

تکمیل فرآیند فتح

اختلافات میان مسلمانان سیسیل ، 878 تا 900

با وجود پیروزی بزرگ سیراکوز ، استان اسلامی سیسیل اکنون وارد دوره ای از درگیری های داخلی شده بود . مدت کوتاهی پس از سقوط سیراکوز ،  جعفر به دست بردگان خودش کشته شد . احتمالا این کار به تحریک عمو و برادر او صورت گرفت که حکمرانی را پس از جعفر به دست گرفتند . این حاکمان جدید هم در سپتامبر 878 سرنگون شدند و پس از انتقال به افریقیه اعدام شدند .

ابراهیم دوم مدت کوتاهی پیش از منصوب کردن حسین بن رباح ، از مسلمانان بومی سیسیل ، به حکومت جزیره ، پسرش را به حکمرانی سیسیل گماشت . حسین حمله به استحکامات بازمانده بیزانسی را از سرگرفت . اما این حملات که طی سال های 879 و 880 بر تائورمینا متمرکز بودند ناکام ماندند . بیزانسیان در سال 880 یک ضد حمله محدود ترتیب دادند . دریاسالار بیزانسی ، ناسار طی یک حمله شبانه ناوگان اغلبی در دریای ایونی را شکست داد و به اطراف پالرمو حمله کرد . یک ناوگان اغلبی دیگر هم در پونتا ستیلو شکست داده شد .

در سال های 881 و 882 تائورمینا بار دیگر مورد حمله قرار گرفت ، اما ارتش مسلمانان به فرماندهی ابوالثوار از بیزانسیان شکست خورد و حمله متوقف گردید . طی سال های 883 تا 885 کاتانیا ، پولیزی ، تائورمینا  و رومتا بارها مورد حمله شدند . این حملات غنایم و خراج های فراوانی نصیب مسلمانان کرد اما به تصرف این مناطق منجر نشد . در سال های 885 و 886 قدرت بیزانسیان در خاک اصلی ایتالیا فزونی گرفت و امپراتور نیکه فوروس فوکاس ارشد سلسله پیروزی هایی بر ضد مسلمانان به دست آورد .

در سایه این شکست های نظامی جو نارضایتی در میان جامعه مسلمانان سیسیل بالا گرفت و شورش هایی برپا شد . در منابع بعدی این شورش که قیام طبقات پایین بر نخبگان حاکم بود شورش بربرها بر حاکمان عرب توصیف شده است . در دسامبر 886 اهالی پالرمو حاکم شهر سوادة بن خفاجه را از شهر بیرون کردند و او را ناچار کردند به افریقیه بگریزد . ابراهیم دوم اغلبی فرماندار تازه ای فرستاد که توانست وضع را آرام کند و حملات موفقی به ناگان بیزانس در در میلازو ( سال 888 ) ترتیب دهد . این موفقیت مسلمانان سیسیل را قادر ساخت حملات ویرانگری به کالابریا ( انگشت شست در چکمه نقشه ایتالیا ) در خاک اصلی ایتالیا انجام دهند .

سال بعد سواده بن خفاجه به همراه نیروهای تازه نفس از افریقیه بازگشت و حمله ناموفق دیگری به تائورمینا صورت داد . در مارس 890 شورش دیگری این بار توسط عرب های پالرمو شروع شد که عرب های تازه وارد افریقیه ای همراه خفاجه را هدف قرار داده بود . این شورش با شورش های گسترده ای در خاک خود افریقیه هم زمان بود  ( سال های 894 و 895 ) . حملات مسلمین به قلمرو بیزانس موقتا پایان یافت و میان طرفین صلح برقرار شد . بر اساس قرار داد صلح بیزانسیان متعهد شدند ظرف 40 ماه هزار نفر از اسیران مسلمان را ( در ترتیب هایی که به نوبت یک دسته عرب و یک دسته بربر آزاد می شدند ) تحویل دهند . این معامله نه تنها نشان دهنده موفقیت های نظامی مسیحیان در شرق سیسیل ، بلکه نمایانگر اختلافات شدید داخلی در بدنه ارتش اغلبی بود .

در سال 898 یک جنگ شدید و گسترده میان عرب ها و بربرهای مسلمان درگرفت . ابوالعباس عبدالله فرزند ابراهیم دوم که پیشتر یک شورش را در افریقیه سرکوب کرده بود  در راس یک ارتش و در تابستان 900 وارد سیسیل شد . درگیری داخلی سیسیل پالرمویی ها را در برابر آگریگنتویی ها قرار داده بود . مذاکره نیروهای های افریقیه ای با مسلمانان بومی سیسیل شکست خورد . ابوالعباس به پالرمو لشکر کشید و آن را در 18 سپتامبر سال 900 گرفت . بسیاری از شورشیان به بیزانسیان در تائورمینا پناه بردند و حتی برخی از آنان به قسطنطنیه رسیدند .

دینار اغلبی ضرب شده در سیسیل ، 879

 

ورود ابراهیم دوم و سقوط تائورمینا

بیزانسیان سعی کردند از شورش پیش آمده بهره ببرند و تمرکز نیرو در مسینا و رجیو را شروع کردند . یک ناوگان کمکی نیز از قسطنطنیه اعزام شد . ابوالعباس شورش را به سرعت سرکوب کرد و به مواضع بیزانسیان در تائورمینا و کاتانیا حمله برد . محاصره کاتانیا در زمستان همان سال پایان یافت و ابوالعباس به پالرمو بازگشت . در بهار سال بعد دمونا مورد حمله واقع شد . برای گیج کردن بیزانسیان ، تعدادی از سپاهیان مسلمان به خاک اصلی ایتالیا یورش بردند . رجیو در 10 جولای تصرف و به طرز وحشیانه ای غارت شد . 15 هزار نفر از ساکنان شهر به بردگی گرفته شدند و مالیات جزیه بر بقیه تحمیل شد . ابوالعباس در بازگشت به سیسیل یک ناوگان بیزانسی را شکست داد و سی کشتی به غنیمت گرفت .

در ابتدای سال 902 امیر ابراهیم دوم با سعایت زیردستانش و مداخله خلیفه عباسی ناچار به کناره گیری از مقام امیری اغلبیان شد و جایش را به پسرش ابوالعباس داد . خود ابراهیم به سیسیل رفت تا ادامه عملیات را عهده دار شود . تائورمینا پس از محاصره ای طولانی و دریافت نکردن کمک از امپراتوری سرانجام در 1 آگوست 902 به دست ابراهیم افتاد . حملات بعدی ابراهیم به استحکامات باقی مانده بیزانسی در جزیره آن ها را ناچار کرد میان نابودی یا پرداخت باج یکی را انتخاب کنند .

ابراهیم که خستگی ناپذیر می نمود به عمق خاک اصلی ایتالیا یورش برد . حتی شهر ناپل هم در معرض تهدید او بود . پیشروی ابراهیم با  محاصره کوسنزا متوقف شد . ابراهیم در 24 اکتبر 902 بر اثر اسهال خونی درگذشت . نوه او عملیات را متوقف کرد و به سیسیل بازگشت .